جلسات آموزشي قرآن در هيئت ابا‌عبدالله‌الحسين(ع) برگزار مي‌شود

xاين جلسات آموزشي قرآني به منظور ترويج و بسط فرهنگ قرآني در روزهاي زوج بعد از نماز مغرب و عشا با حضور مربيان مجرب و قرآن‌پژوهان فعال در هيئت ابا‌عبدالله‌الحسين(ع) برگزار مي‌شود.
در اين جلسات قرآني "محمد مقدسي"، يكي از مربيان مجرب قرآن حضور دارد كه در مورد تفسير قرآن و مفاهيم اساسي در آيات قرآن براي قرآن‌آموزان فعال سخنراني مي‌كند.
تفسير به معناي توضيح‌دادن چيزي است تا قابل فهم شود و اصطلاحاً در مورد شرح‌هايي كه در مورد قرآن نوشته مي‌شود گفته مي‌شود. هدف تفسير تلاش براي پرده‌برداشتن از بعضي منظورها و رسيدن به بعضي تاويل‌هاست. يعني هدف تفسير يا بالاترين حدّ آن، تأويل است.
عالي‌ترين شكل ارتباط با قرآن درك عميق، تفسير قرآن و دريافت معاني آن است. قرآن بزرگترين منبع تعليم و تربيت ديني و اخلاقي است كه پيروان خود را به سوي بهترين زندگي هدايت مي‌كند.
علاقه‌مندان جهت شركت در اين جلسات آموزشي قرآن كريم مي‌توانند روزهاي زوج بعد از نماز مغرب و عشا به نشاني تهران، خيابان اسكندري جنوبي، نرسيده به خيابان مرتضوي، كوچه اميد، هيئت ابا‌عبدالله‌الحسين(ع) مراجعه كنند.

نگاهي به هفت سين قرآني

سلام، اصل اسلام و راه سلامت زيستن انسان كه توسط خالق و گوينده قرآن وضع شده است و در ادامه اين نفس گيري از زلال قرآن سوره "صافات" را قرائت كردم تا هفت سين را درون سفره دلي كه در آغاز سال پهن كرده‌ا،م كامل گردانم.
سفره هفت سيني را به رسم سنت هرساله در حال چيدن بوديم. اوّلين چيزي را كه با گفتن بسم الله در سفره مي‌گذاشتيم هميشه قرآن خانوادگي‌مان بود.
قرآن را از ميان سفره برداشتم و نيّت كردم و آن را گشودم، سوره "ياسين" آمد. به به چه مناسبتي!! اوّلين سين قرآني خويش را در سفره دلم چيدم: "سلام قولا من رب رحيم"( 50، يس).
سلام، اصل اسلام و راه سلامت زيستن انسان كه توسط خالق و گوينده قرآن وضع شده است و در ادامه اين نفس گيري از زلال قرآن سوره صافات را قرائت كردم تا هفت سين را درون سفره دلي كه در آغاز سال پهن كرده‌ام كامل گردانم، "سلام علي نوح في العالمين"( 79، صافات) سلام بر انساني كه آن را به دليل نيكوكاري‌اش مستحق شد و او از عباد و بندگان مومن به رب‌العالمين است.
"سلام علي ابراهيم" (109، صافات) و "سلام علي موسي و هارون" ( 120 صافات)، تمامي اين بزرگواران تاريخ بشري به دليل اين كه محسن و نيكوكار و مومن بودند به سلامي از خدايشان اجر و جايزه گرفتند. نه فقط آن‌ها كه تمامي مرسلين و نيكوكاران و مومنين مورد توجه مستقيم و بي‌واسطه خداوند بزرگ قرار گرفتند، چراكه اين سلام "قولا من رب رحيم" است.
پنجمين سين سفره قرآني را در دلم قرار دادم و آن "سلام علي المرسلين"(181 صافات) بود.
دل، بي‌تابي مي‌كرد و از درون خويش بلند ندا مي داد و از "ياسين" مدد خواست تا ششمين سين قرآني را بيابد و در بالاترين نقطه سفره دل آن را جاي دهد جايي كه همتاي خود قرآن باشد و آن همان سلامي است كه از آدم تا امروز بر تمامي عاشقان الهي توشه و توان ادامه راه داده است.
توبه آدم، نقش عرشه كشتي نوح، زمزمه ابراهيم و اسماعيل(ع) در بناي كعبه، ملجأ مادر موسي در كنار رود نيل و تسبيح مريم در توّلد مسيح در اين سين و سلام قرآن نهفته است.
"سلام علي آل ياسين" (130 صافات)، سلام بر محمّد(ص) و علي(ع) و فاطمه (س) و حسن (ع) و حسين (ع) و ائمه اطهار از ذريه حسين(ع).
از سيري كه در كلام الله داشتم شش سين قرآني در سفره دل گذاشتم و دل هيجان زده يافتن هفتمين سين بود. لذت توجه خالق بزرگ بر مخلوق و محبوب خويش چنان روحم را مجذوب كرد كه شيفته در خودي خود داد مي‌زدم آيا من كوچك هم مي‌توانم مورد توّجه خداوند بزرگي قرار گيرم كه بزرگي‌اش وصف ناشدني است. آيا من و آيندگان نيز مي توانيم مورد سلام و توّجه مستقيم رب رحيم واقع شديم.
قرآن را دوباره گشودم و به دنبال هفتمين سين نيت زدم و چنين يافتم "سلام هي حتي مطلع الفجر" (5، قدر) و اميدوارتر از پيش لبخندي به روي تمامي خوبي‌هاي خلقت خالق زدم، چراكه دانستم اين سلام تا "مطلع فجر" و نهايت دنيا ادامه دارد. با چشمي گريان دستانم را به آسمان بالا بردم و خداي مهربان را به قرآن قسم دادم و گفتم:
يا مقلب القلوب والابصار
يا مدبراليل و النهار
يا محول الحول والاحوال
حول حالنا الي احسن الحال
تا من هم از محسنين گردم و بشنوم قول الهي را كه مي فرمايد "انا كذلك نجزي المحسنين و انه من عبادنا المومنين"

دومين دوره مسابقات ملي تجويد قرآن كريم در ليبي
از 24 اسفند ماه آغاز شد:

دومين دوره مسابقات ملي تجويد قرآن كريم در شهر "طرابلس" پايتخت ليبي، 25 اسفندماه 88، با رقابت متسابقين در رشته تجويد آيات قرآن آغاز شد.
اين رقابت‌ها به همت اداره كل اوقاف و امور زكات ليبي و با مشاركت 52 متسابق از استان‌هاي مختلف ليبي در مسجد "أبي منجل" شهر طرابلس، پايتخت اين كشور برگزار مي‌شود و تا امروز 27 اسفندماه جاري ادامه دارد.
در آيين افتتاحيه اين مسابقات كه 24 اسفند 88، برگزار شد، دبير اداره كل اوقاف و امور زكات ليبي، رئيس و اعضاي كميته داوران مسابقات، شماري از ائمه مساجد، خطيبان و معلمان و مديران مراكز قرآني ليبي حضور داشتند.
دبير اداره كل اوقاف و امور زكات ليبي ضمن سخناني در آيين افتتاحيه اين مسابقات گفت: حضور يك ميليون حافظ و دانشجوي قرآني در ليبي، افتخار بزرگي براي اين كشور به شمار مي‌آيد.
"داوود عياد حمزة" رئيس كميته داوران اين مسابقات نيز برگزاري رقابت‌هاي سالانه تجويد قرآن در ليبي را رويداد قرآني مهمي براي شناسايي استعدادهاي قرآني در زمينه تجويد و قرائت قرآن عنوان كرد.
يادآوري مي‌شود داوود عياد حمزة، رئيس كميته داوران است و "عادل الطاهر النجار"، "يوسف محمد الحامدي"، "محمد عبدالله الأحيرش" و "أسامة بن شتوان" از اعضاي كميته داوران اين رقابت‌ها به شمار مي‌آيد.

رقابت شهروندان قرقيزي در مسابقه قرآن و سيره نبوي(ص)

دانشگاه اسلامي قرقيزستان شهروندان مسلمان اين كشور را به مشاركت در مسابقه فرهنگي قرآن و سيره نبوي(ص) فراخواند.
اين رقابت فرهنگي شامل طرح سوالاتي از كلام‌الله مجيد و نيز سيره شريف نبوي است كه همه شهروندان قرقيزي به‌جز كارمندان دانشگاه اسلامي قرقيزستان و اداره مفتيت(امور مسلمانان قرقيزستان) و نيز اساتيد تمام دارالقرآن‌هاي اين كشور مي‌توانند در آن شركت كنند.
روش برگزاري مسابقه به اين شكل است كه چهل سؤال از قرآن و سيره رسول‌الله(ص) توسط اعضاي كميته برگزاري تهيه و با همكاري روزنامه اسلامي "اسلام آجاري" اين كشور همراه با بيان شرايط لازم براي شركت، ميان شهروندان قرقيزي توزيع شده است.
طبق شرايط مسابقه، شركت‌كنندگان بايد به همه چهل سؤال پاسخ دهند و پاسخ‌ها را تا اول فروردين ماه به دانشگاه اسلامي قرقيزستان ارسال كنند.
بر اساس اين گزارش، سه نفر اول برتر به ترتيب جايزه سفر رايگان به حج تمتع خواهند داشت و نفر چهارم 500 دلار، نفر پنجم 400 دلار، نفر ششم 250 دلار، نفر هفتم 200 دلار، نفر هشتم 150 دلار، نفر نهم 100 دلار و نفر دهم 50 دلار جايزه دريافت خواهند كرد.
همچنين به نفرات يازدهم الي بيستم 25 دلار و به نفرات بيست‌ويكم تا سي‌ام نيز 12 دلار جايزه اهدا خواهدشد.
مراسم تجليل از برترين‌ها و اهداي جوايز نيز هفتم فروردين ماه در سالن بزرگ ورزشي "ساراي" برگزار مي‌شود.

جشنواره قرآني دهه فجر از جمله اقدامات فرهنگي كشور است
خاكي، رئيس سازمان فعاليت‌هاي قرآني دانشجويان كشور:

رئيس سازمان فعاليت‌هاي قرآني دانشجويان كشور گفت: اين سازمان تا اعلام رشته‌هاي جشنواره براي چگونگي حضور در آن منتظر خواهد ماند و در صورت وجود بخش دانشجويي آماده همكاري با برگزاركنندگان جشنواره خواهد بود.
رحيم خاكي ، درباره برگزاري نخستين جشنواره بين‌المللي قرآن فجر در دهه فجر سال آينده به فارس گفت: اصل برگزاري جشنواره‌ها و برنامه‌هاي شاخص بين‌المللي از جمله فعاليت‌هاي ارزشمند جمهوري اسلامي ايران است.
وي افزود: اين جشنواره‌ها به عنوان اقدامات ارزشمند و محوري در بحث فعاليت‌هاي فرهنگي جهان اسلام مطرح بوده و براي نظام ما موقعيت ممتازي ايجاد كرده است.
خاكي ادامه داد: طرح برگزاري جشنواره قرآني دهه فجر از جمله همين اقدامات فرهنگي كشور است كه البته به نيازسنجي و مطالعه بسيار درباره انتخاب رشته‌هاي جشنواره محتاج است.
قاري ملي كشورمان در ادامه سخنان خود اظهار كرد: از آنجايي كه مركز توسعه، ترويج و هماهنگي فعاليت‌هاي قرآني از بدنه كارشناسي قوي استفاده مي‌كند، يقيناً برنامه‌ريزي مطلوبي را در خصوص برگزاري جشنواره قرآني فجر شاهد خواهيم بود.
خاكي افزود: البته انتخاب رشته‌هاي اين جشنواره از اهميت بسزايي برخوردار است و اگر قرار است كه در رشته‌هاي تئوري مانند قرائت، حفظ و ... برگزار شود، بايد با مسابقات بين‌المللي اوقاف همپوشاني داشته باشد.
رئيس سازمان فعاليت‌هاي قرآني دانشجويان كشور در ادامه اظهار كرد: اگر جشنواره در رشته‌هاي هنري و ادبي برگزار خواهد شد، بايد با يك فرايند طولاني و برنامه‌ريزي دقيق از انديشمندان و هنرمندان جهان اسلام براي حضور در جشنواره دعوت به عمل آيد.
خاكي ادامه داد: همچنين اگر جشنواره بين‌المللي قرآن فجر با موضوع و رشته‌هاي پژوهشي، بنيادي و ميان‌رشته‌اي برگزار خواهد شد، كارشناسان مركز ترويج، توسعه و هماهنگي فعاليت‌هاي قرآني با اعلام موضوعات طي هفته‌هاي آينده به محققين زمان لازم براي انجام مطالعات و تحقيقات را فراهم كنند.
وي ادامه داد: براي برگزاري جشنواره تنها 9 يا 10 ماه مفيد زمان باقيمانده و هر چند كه به نظر كافي نيست، اما حتماً توسط مسئولان امر پيش‌بيني‌هاي لازم شده است.
خاكي گفت: سازمان فعاليت‌هاي قرآني دانشجويان كشور تا اعلام رشته‌هاي جشنواره براي چگونگي حضور در آن منتظر خواهد ماند و در صورت وجود بخش دانشجويي آماده همكاري با برگزاركنندگان جشنواره خواهد بود.
وي در پايان سخنان خود اظهار داشت: جشنواره قرآني دهه فجر از جمله فعاليت‌هاي فرهنگي ممتاز
جمهوري اسلامي مي‌تواند باشد كه انتخاب رشته‌هاي آن به نيازسنجي و مطالعه بسيار محتاج است.

منشور توسعه فرهنگ قرآني ، موانع توسعه فرهنگ قرآني را كالبدشكافي مي‌كند
مديرعامل اتحاديه تشكل‌هاي قرآني:

مديرعامل اتحاديه تشكل‌هاي قرآني كشور اظهار كرد: فضاسازي منشور توسعه فرهنگ قرآني بر اين است كه نهادها و مؤسسات چه در بخش دولتي و غيردولتي، مطالبات خود را بخواهند، بنابراين منشور توسعه فرهنگ قرآني موانع و محدوديت‌هاي فعاليت‌هاي قرآني را شناسايي ‌مي‌كند.
"سيدرضا مختاري" مديرعامل اتحاديه تشكل‌هاي قرآني كشور، به (ايكنا) گفت: در مجموع ساز و كار منشور توسعه فرهنگ قرآني به شكلي است كه شناسايي نيازها، محدوديت‌ها و موانع توسعه فرهنگ قرآني را كالبدشكافي مي‌كند.
وي در ادامه افزود: بايد اين موضوع در نظر گرفته شود كه ما چرا تاكنون نتوانسته‌ايم در ترويج و توسعه فرهنگ قرآني مؤفق شويم، كجا مشكل داشته‌ايم، محدوديت‌ها و موانع ما كجاست و البته منشور توسعه فرهنگ قرآني به اين سمت حركت مي‌كند.
مديرعامل اتحاديه تشكل‌هاي قرآني كشور اظهار كرد: از همه مهمتر فضاسازي منشور توسعه فرهنگ قرآني بر اين است كه نهادها و مؤسسات چه در بخش دولتي و غيردولتي مطالبات خود را بخواهند، كه ما براي قرآن كريم كم كار كرده‌ايم، كمك و حمايت كنيد، بنابراين منشور توسعه فرهنگ قرآني نه تنها محدوديت‌ ايجاد نمي‌كند، بلكه تلاش مي‌كند موانع و محدوديت‌هاي فعاليت‌هاي قرآني را شناسايي كند.
مختاري در پاسخ به اين سوال كه توسعه فرهنگ قرآني عنوان بسيار بزرگي است.
آيا منظور مسئولان در اين منشور همان معني عام آن يعني تحول قرآني كشور است يا موضوع سازماندهي فعاليت‌هاي قرآني مثل آموزش قرآن، مسابقات قرآن و جلسات قرآني مد نظر است؟ تصريح كرد: توسعه فرهنگ قرآني، يعني تأمين و تعميق شناخت و ايمان به قرآن كريم و ارتباط و انس با قرآن كريم و محقق شدن مضامين آيات قرآني در رفتارهاي فردي و در نهايت فعاليت‌هاي اجتماعي، پس براي رسيدن به اين شناخت نياز به آموزش داريم.
وي گفت: اما فعاليت‌هاي قرآني چيست؟ فعاليت‌هاي قرآني به فعاليت‌هايي اطلاق مي‌شود كه به منظور شناخت و شناساندن قرآن كريم و معارف آيات آن در جامعه صورت مي‌گيرد، پس وقتي مي‌خواهيم به توسعه دست پيدا كنيم، ابتدا بايد زمينه‌ را فراهم و مقدمه ايجاد كنيم و فعاليت‌هاي قرآني مقدمه بر توسعه است، يعني اول بايد آموزش روان‌خواني قرآن كريم، تجويد، ساده فهمي قرآن كريم را فراهم كنيم و يك بستري را آماده كنيم تا جامعه يك ظرفيت‌هايي را پيدا كند و آن‌گاه مي‌توان به سوي توسعه فرهنگ قرآني حركت كرد.
مديرعامل اتحاديه تشكل‌هاي قرآني كشور عنوان كرد: براي توسعه فرهنگ قرآني بايد زير ساخت‌هايي ايجاد شود و خوشبختانه فعاليت‌هاي قرآني در اين 30 سال در كشور بسيار ارزشمند بوده است و همه نهادها، مؤسسات، هيأت‌ها و مساجد سعي كردند در اين راه گام‌هايي بردارند.
مختاري اظهار كرد: ما وقتي بحث از تحول قرآني مي‌كنيم، تحول يك شبه به دست نمي‌آيد، تحول نياز به مطالعه دارد، نياز به پژوهش و بررسي دارد، بنابراين ما در بخش فعاليت‌هاي قرآني يك مقدار بايد تخصصي‌تر به موضوع نگاه كنيم.
وي تصريح كرد: فعاليت‌هاي قرآني را بايد در سه محور در نظر ‌گيريم، يكي در بخش آموزش، ديگري در بخش پژوهش و آخري بخش تبليغ و ترويج است، اين سه محور بايد در فعاليت‌هاي قرآني با برنامه به پيش رود، يعني وقتي مي‌خواهيم كار آموزشي انجام دهيم، بايد كار آموزشي قرآني مستند باشد و با يك برنامه‌ريزي دقيق انجام شود، همچنين در كار پژوهش بايد يافته‌ها و طرح اوليه تئوري‌ها بر اساسي باشد كه ما را به يك نتيجه برساند.
مديرعامل اتحاديه تشكل‌هاي قرآني كشور گفت: يك بخش فعاليت‌هاي قرآني تبليغ و ترويج است، كار تبليغي توليد محصولات قرآني است و مي‌تواند به تحول قرآني در كشور كمك كند، وقتي كار آموزش درست انجام شود، پژوهش‌ها براساس مبناي عملي انجام شود و نيازهاي جامعه قرآني در نظر گرفته شود و در اين زمينه كار شود و در زمينه تبليغات و ترويجي از شيوه‌هاي هنري، جذابيت‌ها استفاده شود زمينه براي تحول فراهم مي‌شود، تحول خاستگاه توسعه است و اگر بخواهيم كشور را توسعه دهيم بايد يك تحول ايجاد شود.
مختاري عنوان كرد: توسعه فرهنگ قرآني يكي از نيازهاي ضروري امروزي كشور ما است، اين هم به دست نمي‌آيد، مگر مقدمات آن در فعاليت‌هاي قرآني شكل درست پيدا كند و در اين سه محور درست حركت كنيم و در نهايت اگر بخواهيم به تحول دست پيدا كنيم لازم است در فعاليت‌هاي قرآني درست و منطقي حركت كنيم تا مقدمه‌اي براي توسعه باشد.

قرآن اساس و بنيان فعاليت هاي فرهنگي دانشگاه جامع علمي كاربردي است
دبير اجرايي ششمين جشنواره قرآن دانشجويان نظام علمي كاربردي:

دبير اجرايي ششمين جشنواره قرآن دانشجويان نظام علمي كاربردي، قرآن را اساس و بنياد تمامي فعاليت هاي فرهنگي دانشگاه جامع علمي كاربردي دانست.
سيد علي فلاح با اشاره به برگزاري ششمين جشنواره قرآن دانشجويان نظام علمي كاربردي در استان تهران، همت و تلاش روساي واحدهاي استاني و مراكز علمي كاربردي استان تهران را در راستاي حضور پرشور دانشجويان در اين جشنواره، خواستار شد.
مدير امور فرهنگي دانشگاه جامع علمي كاربردي، ضمن بيان جايگاه برتر فعاليت هاي قرآن و عترت در دانشگاه جامع علمي كاربردي، به آغاز نهضت قرآني دانشگاه اشاره و بر تداوم تلاش ها در زمينه ترويج فرهنگ قرآني تاكيد كرد.
وي گنجاندن بخش ويژه هنري در ششمين جشنواره قرآن دانشجويان نظام علمي كاربردي را فرصتي مناسب جهت نمايش توانمندي هاي هنري دانشجويان در عرصه خدمت به فرهنگ قرآني دانست.
فلاح در پايان، رشد بالاي حضور دانشجويان در جشنواره قرآني دانشگاه را بسيار ارزشمند دانست.

برگزاري دوره آموزش مفاهيم قرآن در مسجد امام‌رضا(ع)

دوره آموزش مفاهيم قرآن كريم روزهاي سه‌شنبه بعد از نماز مغرب و عشا با حضور مربيان مجرب و فعالان قرآني در مسجد امام‌رضا(ع) برگزار مي‌شود.
اين دوره آموزشي قرآني به منظور ترويج و بسط فرهنگ قرآني در روزهاي سه‌شنبه بعد از نماز مغرب و عشا با حضور مربيان مجرب و فعالان قرآني در مسجد امام‌رضا(ع) برگزار مي‌شود.
در اين دوره آموزش مفاهيم قرآن كريم "حسيني‌نسب"، يكي از مربيان قرآن حضور دارد كه در مورد براي قرآن‌آموزان فعال سخنراني مي‌كند.
قرآن كريم آخرين كتاب الهى است كه بر خاتم‌الانبيا، محمد مصطفى(ص) به منظور هدايت ‏بشر نازل شده است. اين كتاب جاويد، كه در عصر ما در ميان كتب آسمانى تنها مرجع مصون مانده از تحريف است هنگام نزول بر نبى اكرم(ص) منشا حركت فكرى و فرهنگى بوده، زيرا از آغاز مخاطبان خود را از يك سو، به تدبر در آن فرا مى‏خواند و از سوى ديگر، منكرانش را به تحدى دعوت كرده و آسمانى بودن و فوق بشرى‌بودن خود را مكررا و به صراحت ‏بيان كرده است.
قرآن بزرگترين منبع تعليم و تربيت ديني و اخلاقي است و به همين دليل نيز درك عميق مفاهيم سازنده اين كتاب الهي، عالي‌ترين شكل ارتباط با كلام حق تعالي است.
قرآن اگر چه كتابي رسمي در زمينه‌هايي چون جامعه‌شناسي و روانشناسي نيست، اما در عين حال در همه زمينه‌ها تأثيرات مثبتي داشته و تمام علوم را در خود جاي داده است.
علاقه‌مندان جهت شركت در دوره اموزشي مي‌توانند روزهاي سه‌شنبه بعد از نماز مغرب و عشا به نشاني تهران، خيابان كمالي، مسجد امام‌رضا(ع) مراجعه كنند.

استماع قرآن يعني چه؟

استماع قرآن كريم
استماع قرآن از جمله موضوعاتي است كه قرآن كريم به آن پرداخته و در روايات نيز مورد توجه قرار گرفته است، در اين مقاله به اهميت و استحباب استماع قرآن مي‌پردازيم.
********* مفهوم استماع
"استماع" مصدر باب "استفعال"، مشتق از "سمع" است. "سمع" عبارت است از: "حسن شنوايي در گوش كه صداها را درك مي‌كند"، (1) و "سماع" يعني، صرف شنيدن هر چند بدون اراده باشد، اما "استماع" گوش سپردن همراه با پذيرش قلبي است كه بدون اعمال اراده حاصل نمي‌شود.
"انصات" نيز نوعي گوش فرا دادن و خاموشي و سخن نگفتن در هنگام شنيدن است و به ديگر سخن، "انصات" مترادف كلمه"سكوت" است كه مقدمه استماع و گوش دادن به شمار مي‌رود. در واقع "انصات" همان سكوت جهت استماع است، (2)
************* مراد از استماع قرآن كريم
"استماع" و "انصات" از جمله آدابي است كه بايد در مجلس قرائت قرآن رعايت شود، و اين امري است كه قرآن، خود، آن را توصيه مي‌كند:
"وَإِذَا قُرِىءَ الْقُرْآنُ فَاسْتَمِعُواْ لَهُ وَأَنصِتُواْ لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ (3) هنگامي كه قرآن خوانده شود، گوش فرا دهيد و خاموش باشيد؛ شايد مشمول رحمت خدا شويد."
اينكه در آيه شريفه "انصات" با "استماع" همراه شده، تاكيدي است بر سكوت ظاهري و تذكر به تامل؛ زيرا "استماع" بدون سكوت ظاهري امكان ندارد. بنابراين "استماع" و "انصات" گوش فرا دادن به همراه سكوت ظاهري و تمركز بخشيدن به قوه فكر و انديشه، جهت تامل و دريافت پيام قرآني است.
مرحوم علامه طباطبايي در تفسير آيه شريفه مي‌فرمايد: "انصات"، سكوت توام با استماع است، و بعضي گفته‌اند: به معناي استماع با سكوت است و معناي "انصت الحديث و انصت للحديث" اين است كه به حديث گوش مي‌داد، در حالي كه سكوت كرده بود. و "انصته غيره" يعني ديگري به سخن او گوش داد و "انصت الرجل" يعني ساكت شد؛ پس معناي جمله مورد بحث، اين شد: گوش فرا دهيد به قرآن و ساكت شويد. (4)
مقصود از "استماع قرآن" استماع با خصوصيات ويژه‌اي است كه يك دگرگوني روحي و معنوي در انسان ايجاد كند و چنين استماعي است كه مورد سفارش قرآن و اهل بيت عصمت و طهارت (عليهم السلام) بوده، و آثار پر بركتي به همراه دارد.
خاموشي و سكوت در هنگام استماع قرآن، از جمله آداب محفل قرآني است كه توجه و تدبر در آيات الهي را به دنبال دارد، و موجب رقت قلب و انقلاب روحي و خوف توام با گريه و زاري است. قرآن در اين باره مي‌فرمايد: "اللَّهُ نَزَّلَ أَحْسَنَ الْحَدِيثِ كِتَابًا مُّتَشَابِهًا مَّثَانِيَ تَقْشَعِرُّ مِنْهُ جُلُودُ الَّذِينَ يَخْشَوْنَ رَبَّهُمْ ثُمَّ تَلِينُ جُلُودُهُمْ وَقُلُوبُهُمْ إِلَى ذِكْرِ اللَّهِ ذَلِكَ هُدَى اللَّهِ يَهْدِي بِهِ مَنْ يَشَاء وَمَن يُضْلِلْ اللَّهُ فَمَا لَهُ مِنْ هَادٍ (5) خداوند بهترين سخن را نازل كرده، كتابي كه آياتش (در لطف و زيبايي و عمق و محتوا) همانند يكديگر است؛ آياتي مكرر دارد (با تكراري شوق‌انگيز) كه از شنيدن آياتش لرزه بر اندام كساني كه از پروردگارشان مي‌ترسند، مي‌افتد؛ سپس برون و درونشان نرم و متوجه ذكر خدا مي‌شود؛ اين هدايت الهي است كه هر كس را بخواهد با آن راهنمايي مي‌كند؛ و هر كس را خداوند گمراه سازد، راهنمايي براي او نخواهد بود!"
قرآن كريم در جاي ديگر، انقلاب روحي و معنوي عالمان مسيحي (اهل تواضع و آخرت طلب) را در پي استماع قرآن چنين تشريح مي‌فرمايد: "و اذا سمعوا ما انزل الي الرسول تري اعينهم تفيض من الدمع مما عرفوا من الحق يقولون ربنا امنا فاكتبنا مع الشاهدين (6) و هر زمان، آياتي را كه بر پيامبر (اسلام) نازل شده، بشنوند؛ چشم‌هاي آنها را مي‌بيني كه (از شوق،) اشك مي‌ريزد، به خاطر حقيقتي كه دريافته‌اند، آنها مي‌گويند: "پروردگارا! ايمان آورديم؛ پس ما را با گواهان (و شاهدان حق، در زمره ياران محمد) بنويس!"
البته مقصود از "استماع قرآن" استماع با خصوصيات ويژه‌اي است كه يك دگرگوني روحي و معنوي در انسان ايجاد كند و چنين استماعي است كه مورد سفارش قرآن و اهل بيت عصمت و طهارت (عليهم السلام) بوده، و آثار پر بركتي به همراه دارد.
***** اهميت استماع قرآن كريم
يكي از بحث‌ها و موضوعات بسيار مهم، موضوع "اهميت استماع قرآن" است. از جمله نكات قابل توجهي كه كمال اهميت اين موضوع را بيان مي‌دارد، حكمت و فلسفه حكمي است كه فقها از آيه شريفه "وَإِذَا قُرِىءَ الْقُرْآنُ فَاسْتَمِعُواْ لَهُ وَأَنصِتُواْ لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ " (7) در باب "استماع قرائت امام در نماز جماعت" استفاده مي‌كنند. فقها با استناد به همين آيه شريفه، استماع "حمد" و "سوره" را كه امام جماعت قرائت مي‌كند، بر مأمومين واجب مي‌دانند؛ زيرا در نماز تنها "حمد" و "سوره" جزء قرآن است و بقيه ذكرهاي نماز جزء قرآن نيست، هرچند محتواي آن ذكرها در قرآن و روايات وجود دارد؛ از اين رو، از ميان همه ذكرهاي نماز، حكم وجوبي استماع فقط در مورد "حمد" و "سوره" است؛ البته تا آنجايي كه صداي امام جماعت شنيده مي‌شود؛ ولي جايي كه رعايت اخفات لازم است گفتن ذكرهاي مستحبي در حال قرائت امام، آن هم كسي كه صداي امام را نمي‌شنود، توصيه شده است.
خلاصه، چه در نمازهاي "جهريه" و چه نمازهاي "اخفاتيه" تا جايي كه صداي امام شنيده مي‌شود، كسي حق گفتن ذكر ديگري را ندارد و بايد قرائت امام را استماع نمايد. اين حكم با همه فروع ذكر شده، بيانگر اهميت استماع قرآن از نظرگاه خود قرآن است.
شايان توجه است كه چه حكم وجوبي استماع قرآن در نماز جماعت و چه حكم استحبابي آن در غير نماز، از همين آيه شريفه "و اذا قري القرآن فاستمعوا له..." و با استفاده از روايات به دست مي‌آيد.
همچنين زراره مي‌گويد: از حضرت امام صادق (عليه السلام) شنيدم كه فرمود: "در نماز و غير نماز براي قرآن، سكوت كردن و گوش فرادادن واجب است و هنگامي كه در نزد تو قرآن خوانده شود، سكوت و گوش فرادادن بر تو واجب و لازم است." (8)
پي نوشت‌ها:
1- مفردات الفاظ القرآن، ماده: "سمع": "السمع قوه في الاذن به يدرك الاصوات".
2- همان، ماده: "صوت".
3- اعراف 204.
4- الميزان في تفسير القرآن، ج 8، ص 382؛ ترجمه الميزان في تفسير القرآن، ج 16، ص 311.
5- زمر 23.
6- مائده 83.
7- اعراف 204.
8- تفسير عياشي، ج2، ص47، ح 132.
تنظيم و تخليص: گروه دين و انديشه - مهدي سيف جمالي
برگرفته از : صاحب‌علي محبي