امام حسن عسكري(ع) فرمودند:

المومن برکة علي المومن و حجة و علي الکافر
مومن براي مومن برکت و براي کافر، اتمام حجت است.

مسابقات سراسري قرآن شكوفه‌ها مستقل مي‌شوند
مديركل دفتر آموزش و مسابقات قرآن سازمان اوقاف خبر داد: از سال آينده

مديركل دفتر آموزش و مسابقات قرآن سازمان اوقاف و امور خيريه با اشاره به توجه ويژه به نخبگان قرآني در بخش شكوفه‌ها، گفت: مسابقات قرآن در اين مقطع سال آينده مجزا برگزار مي‌شود و معتقديم برگزاري دوره‌هاي تخصصي آموزش قرآن و برنامه‌ريزي دقيق‌تر در برگزاري مسابقات، سطح كيفي و كمي متسابقان در بخش شكوفه‌ها را افزايش مي‌دهد.
"ولي ياراحمدي" مديركل دفتر آموزش و مسابقات قرآن سازمان اوقاف و امور خيريه، با اشاره به برگزاري سي‌ و دومين دوره مسابقات سراسري قرآن كريم سازمان اوقاف و امور خيريه در خرم آباد، به (ايكنا) گفت: گسترش مسابقات قرآن به استان‌هاي محروم از سياست‌هاي سازمان اوقاف و امور خيريه است، استان‌هاي محروم به دليل كمبود امكانات، فعاليت‌هاي قرآني محدودي دارند و با برگزاري مسابقات سراسري قرآن و حضور قاريان و اساتيد برجسته فضاي قرآني در اين استان‌ها دگرگون مي‌شود.
وي در پاسخ به اين سؤال كه ويژگي‌هاي اين دوره از مسابقات چه بود؟ افزود: حضور هيئت داوران مجرب و با سابقه، اعم از اساتيد دانشگاه و قاريان ممتاز مسابقات بين‌المللي، برگزاري 45 محفل انس با قرآن كريم با حضور قاريان برجسته و ممتاز كشوري، اجراي برنامه توسط گروه‌هاي ممتاز مديحه‌سرايي در شهرستان‌هاي استان لرستان، برگزاري 70 جلسه تلاوت قرآن در كنار محافل قرآني، بخشي از اقدامات قرآني طي برگزاري اين مسابقات بوده است.
مديركل دفتر آموزش و مسابقات قرآن سازمان اوقاف و امور خيريه همچنين از برپايي نمايشگاه قرآن، برگزاري 30 محفل قرآني ويژه نوجوانان در مدارس شهر خرم آباد، برگزاري مسابقه كتاب‌خواني از كتاب حكمت‌هاي نهج‌البلاغه، پوشش خبري رسانه‌هاي مختلف از جمله شبكه قرآن و معارف سيما، راديو قرآن و خبرگزاري ايكنا، همكاري و تعامل مسئولان ارشد استان در برگزاري شايسته مسابقات و حضور و استقبال كم‌نظير مردم را از ديگر نكات برجسته اين دوره از مسابقات دانست.
ياراحمدي در مورد روند برگزاري مسابقات در مقطع شكوفه‌ها اظهار كرد: مسابقات در چهار مرحله، شهرستاني، استاني، منطقه‌اي و كشوري و با حضور نوجوانان قرآني در سطح كشور برگزار شد و از روز 12 تا 14 اسفندماه مرحله كشوري اين مسابقات با حضور 57 نفر از متسابقين در خرم آباد برگزار شد، در اين مقطع شاهد تلاوت‌هاي زيبا و ارتقاء سطح تلاوت نونهالان قرآني بوديم كه مراسم اختتاميه و اهداء جوايز به نفرات برتر با حضور نماينده ولي فقيه در لرستان و امام جمعه خرم آباد، استاندار و ساير مسئولان استان 14 اسفندماه در سالن شهيد آويني برگزار شد.
وي در پاسخ به اين سؤال كه چه برنامه‌اي براي ادامه تعامل و ارتباط با نخبگان قرآني كشور در بخش شكوفه‌ها داريد؟ افزود: درصدد هستيم برنامه ويژه‌اي براي ارتقاء سطح آموزشي شكوفه‌ها در آينده نزديك اجرا كنيم و كارشناسان ما به اين نتيجه رسيده‌اند كه مسابقات در اين مقطع در سال آينده مجزا برگزار شود، همچنين برگزاري دوره‌هاي تخصصي آموزش قرآن، برنامه‌ريزي دقيق‌تر در برگزاري مسابقات، سطح كيفي و كمي متسابقين را افزايش مي‌دهد.
مديركل دفتر آموزش و مسابقات قرآن سازمان اوقاف و امور خيريه در اين رابطه اضافه كرد: با ايجاد بانك اطلاعاتي مشخصات متسابقين ثبت مي‌شود و در طول سال ارتباط مستمري با آن‌ها برقرار مي‌كنيم، همچنين اعزام نفرات برتر جهت حضور در مسابقات قرآني كشورهاي اسلامي از فعاليت‌هاي ديگر دفتر آموزش و مسابقات قرآن سازمان اوقاف و امور خيريه است.
ياراحمدي در مورد روند برگزاري مسابقات مقطع بزرگسالان اظهار كرد: با توجه به حساسيت مسابقات در اين مقطع و رقابت متسابقين براي كسب سهميه در مسابقات بين‌المللي قرآن جمهوري اسلامي، جهت قضاوت از بهترين داوران كشور استفاده شد، داوران ما از جمله اساتيد دانشگاه و قاريان برتر مسابقات بين‌المللي قرآن هستند، كه سال‌هاي زيادي مسابقات مختلف داخلي و بين‌المللي را قضاوت كرده‌اند و در ميان هيئت داوران 12 استاد داراي رتبه بين‌المللي از مسابقات مختلف جهان اسلام حضور دارند.
مديركل دفتر آموزش و مسابقات قرآن سازمان اوقاف و امور خيريه با اشاره به آيين‌نامه مسابقات قرآن افزود: در سال 87 با تشكيل كارگروه تخصصي و دعوت از 30 نفر از اساتيد مطرح در امر قضاوت، اشكالات و معايب آيين‌نامه‌هاي گذشته مورد بررسي قرار گرفت و آيين‌نامه جديد با رفع اشكالات گذشته براي اولين بار سال گذشته در مسابقات سراسري قرآن در بوشهر مورد استفاده قرار گرفت.
وي با تأكيد بر اين‌كه آيين نامه جديد آيين‌نامه مطلوبي است، افزود: البته با توجه به رشد تلاوت در كشور بايد به تناسب، هر چند سال يك‌بار آيين‌نامه مورد بررسي و تدوين مجدد قرار گيرد.
مديركل دفتر آموزش و مسابقات قرآن سازمان اوقاف و امور خيريه اظهار نظر در مورد كيفيت مسابقات امسال را منوط به بررسي همه جانبه و مقايسه با نتايج دوره‌هاي قبل دانست و عنوان كرد: با نظرسنجي از متسابقين، هيئت داوران، عوامل اجرايي و ديدگاه‌هاي مردم مي‌توان به يك جمع‌بندي علمي رسيد، اما در يك نگاه كلي اين دوره از مسابقات در سطح مطلوب و متفاوت از دوره‌هاي گذشته برگزار شد.
ياراحمدي با بيان اين مطلب كه در اين دوره از مسابقات قاريان و حافظان برجسته‌اي شركت داشتند، افزود: در ميان متسابقين افرادي سابقه حضور در مسابقات مختلف قرآن را دارند، البته سازمان‌هاي مختلف كه در امر برگزاري مسابقات قرآن تقويم منظمي دارا بودند، نمايندگان خود را به اين مسابقات اعزام كردند، در مجموع بايد گفت، مسابقات سراسري قرآن اوقاف، مجموعه‌اي از نخبگان قرآني كشور و داراي بالاترين سطح در مسابقات قرآن كشور است.
مديركل دفتر آموزش و مسابقات قرآن سازمان اوقاف و امور خيريه، پيرامون مرحله نهايي اين مسابقات تصريح كرد: پس از دو روز مسابقات فشرده و نزديك به هم، صبح سه‌شنبه، 18 اسفندماه، مرحله نهايي با رقابت شش نفر در رشته حفظ كل و 9 نفر در رشته قرائت برگزار شد، افراد متسابق در اين مرحله با قرعه يكسان مورد ارزيابي هيئت داوران قرار گرفتند، تا در نهايت عدالت و دقت نفرات برتر مشخص شدند.
وي با بيان اين مطلب كه نفرات برتر به مسابقات بين‌المللي قرآن جهان اسلام اعزام مي‌شوند، اظهار كرد: در رشته حفظ كل و قرائت نفرات اول به مسابقات بين‌المللي قرآن جمهوري اسلامي اعزام مي‌شوند، همچنين نفرات ديگر در مسابقات مالزي، هند، مصر، امارات، ليبي و ... حضور مي‌يابند.
مديركل دفتر آموزش و مسابقات قرآن سازمان اوقاف و امور خيريه در پاسخ به اين سؤال كه به چه دليل مسابقات تفسير قرآن همچون سال‌هاي گذشته برگزار نمي‌شود؟ افزود: معتقديم برگزاري مسابقات تفسير نياز به متسابقين مفسر دارد، مسابقات مفاهيم جايگزين تفسير شده است و متسابقين در دو مرحله استاني و كشوري با پاسخ‌گويي به سؤالات نشريه قرآني "بشير" در اين مسابقه شركت مي‌‌كنند و در اختتاميه سي و دومين دوره مسابقات سراسري قرآن اوقاف شش نفر از برگزيدگان مورد تجليل قرار مي‌گيرند.

توزيع وصاياي قرآني شهداي دانشجو در مناطق جنگي
رحيم قرباني مسئول مرکز قرآن و عترت سازمان بسيج دانشجويي خبر داد:

مسئول مرکز قرآن و عترت بسيج دانشجويي از توزيع کتاب گلواژه هاي آسماني شامل وصاياي قرآني شهداي دانشجو در ميان کاروان راهيان نور خبرداد.
رحيم قرباني مسئول مرکز قرآن و عترت سازمان بسيج دانشجويي درباره برنامه هاي اين مرکز ويژه ايام اعزام کاروان راهيان نور به مناطق جنگي به شبستان گفت: برگزاري محافل و مسابقات قرآني و شب خاطرات باحضور دانشجويان حاضر در مناطق جنگي از مهمترين تمهيدات مرکز قرآن و عترت ويژه ايام حضور کاروان راهيان نور است.
وي بااشاره به عمل اين مرکز به تأكيدات مقام معظم رهبري مبني بري تدبر در وصاياي شهداي هشت سال دفاع مقدس، اظهارکرد: همسو با بيانات ايشان مرکز قرآن و عترت براي نخستين بار کتاب "گلواژه هاي آسماني" را حاوي وصاياي قرآني شهداي دانشجو در شمارگان بسيار منتشر کرده و در ميان افراد اعزامي به مناطق جنگي پخش مي کند.
قرباني با تأكيد بر لزوم بکارگيري وصاياي شهداء، تصريح کرد: اين وصايا حاوي ابعاد مختلف اعتقادي، ديني و اخلاقي است که دانشجويان با التزام عملي به آنها مي توانند به شناختي عميق دست يابند. مرکز قرآن و عترت سازمان بسيج دانشجويي کتاب "گلواژه هاي آسماني" را براي آشنايي و بهره گيري از وصاياي شهداي دانشجو منتشر کرده است.
مسئول مرکز قرآن و عترت سازمان بسيج دانشجويي خاطرنشان کرد: در کتاب "گلواژه هاي آسماني" وصاياي شهداي دانشجو مبني بر بهره گيري و عمل به بيانات قرآن و عترت پرداخته است که اميد است بتوان حق اين شهدا را با فهم و عمل وصاياي آنها ادا کنيم.

بهتر است جشنواره قرآني ،اول در سطح منطقه‌ برگزار شود
محمد انجام شعاع ، مدير عامل اتحاديه مؤسسات قرآني كشور:

مدير عامل اتحاديه مؤسسات قرآني كشور گفت: جشنواره قرآني فجر قبل از بين‌المللي شدن بهتر است به صورت منطقه‌اي برگزار شود تا از بروز مشكلات اجرايي جلوگيري شود.
محمد انجام شعاع درباره برگزاري جشنواره بين‌المللي قرآني فجر به فارس گفت: اين جشنواره قطعاً در راستاي توسعه فرهنگ قرآني، تثبيت و جاري شدن احكام الهي خواهد بود و مركز قرآني ارشاد نيز در برگزاري اين جشنواره اين روند را دنبال خواهد كرد.
مديرعامل اتحاديه مؤسسات قرآني كشور اظهار كرد: اين جشنواره بايستي براي همه مسلمانان جهان اسلام طراحي شود، چرا كه كشور ما و ساير كشورهاي اسلامي به دنبال چنين فرصت‌هايي در زمينه برگزاري جشنواره‌هاي قرآني هستند.
وي با بيان اينكه نمايشگاه قرآن در ابتداي برگزاري شاكله خوبي داشت، افزود: در طراحي برنامه‌هاي قرآني بايد از تجربيات مسئولان برنامه‌هاي قرآني استفاده كرد.
انجام شعاع تصريح كرد: در طراحي اين جشنواره بايستي از ايده‌ها و تجربيات ساير كشورهاي اسلامي كمك بگيريم تا اين جشنواره بتواند بصورت كاملا موفق در سطح بين‌المللي برگزار شود.
مديرعامل اتحاديه مؤسسات قرآني كشور با اشاره به بين‌المللي بودن اين جشنواره اظهار كرد: قبل از اينكه اين برنامه را به صورت بين‌المللي برگزار كنيم، بهتر است آن را در سطح منطقه‌اي اجرا كرده تا به اشكالات جدي برخورد نكنيم.
وي ادامه داد: در سال اول برگزاري اين جشنواره بهتر است از كشورهاي اطراف ايران استفاده كنيم تا اين دوره تجربه‌اي براي بهتر برگزار شدن دوره‌هاي بعدي باشد.
انجام شعاع پيشنهاد كرد: در ستاد اجرايي اين جشنواره بهتر است از همه فعالين مرتبط با حوزه قرآن در خارج از كشور همانند مراكز اسلامي استفاده كنيم تا در اجراي آن مؤفق باشيم.
وي گفت: قبل از اجراي اين جشنواره بايد آيين‌نامه آن به صورت دقيق تنظيم شود تا داوري آن هرچه عادلانه‌تر باشد و از برگزاري آن تنها مطرح كردن كشورمان برداشت نشود.
انجام شعاع اضافه كرد: اين جشنواره بهتر است در تمام موضوعات هنري، ديني و قرآني فراگير باشد تا خلاء‌هاي جاري در فعاليت‌هاي قرآني را برطرف كند.
اين قاري و استاد قرآن با بيان اينكه ما نيازمند اجراي برنامه‌هاي قرآني ـ هنري هستيم، خاطرنشان كرد: همواره جاي برنامه‌هاي هنري همانند فيلم‌، هنرهاي نمايشي، موسيقي و ... در برنامه‌هاي قرآني كشور خالي بوده و اميدواريم با برگزاري اين جشنواره خلاء‌هاي هنري در حوزه‌هاي قرآني برطرف شود.

برگزيدگان مسابقات قرآني زندان‌هابه مرخصي نوروزي مي‌روند
"محمدمحسن رباني" مسئول دارالقرآن سازمان زندان‌هاي كشور خبر داد:

به برگزيدگان مسابقات قرآني، دوره‌هاي قرآني و همچنين فعالان قرآني زندان‌هاي كشور براساس قوانين سازمان‌ زندان‌ها تسهيلاتي از جمله مرخصي نوروزي اعطا مي‌شود.
"محمدمحسن رباني" مسئول دارالقرآن سازمان زندان‌هاي كشور اظهار كرد: بر اساس قوانين سازمان‌ زندان‌هاي كشور، هرساله تعدادي از برگزيدگان مسابقات، دوره‌ها و فعالان قرآني و همچنين فرهنگي زندان‌ها كه به لحاظ اخلاقي تأييد شده باشند، مي‌توانند از مرخصي نوروزي استفاده كنند.
وي ادامه داد: اين مرخصي‌ها از روزهاي پاياني اسفندماه سال جاري آغاز مي‌شود.
رباني همچنين به برگزاري آزمون‌هاي پايان دوره‌هاي قرآني، طي هفته جاري و هفته آينده اشاره كرد و گفت: دوره‌هاي شش ماهه دوم نهضت قرآن‌آموزي و همچنين كلاس‌هاي قرآني زندان‌ها نيز اسفندماه پايان يافت كه آزمون‌هاي پايان دوره آنها هم اكنون در زندان‌هاي سراسر كشور در حال برگزاري است.
وي يادآور شد: اين كلاس‌ها در رشته‌هاي روخواني، روان‌خواني، حفظ اجزاي مختلف و مفاهيم قرآن كريم، تواشيح و آشنايي با احكام مذهبي برگزار مي‌شود.
رباني در پايان اظهار كرد: به افراد در صورت قبولي گوهينامه پايان دوره از طرف سازمان تبليغات اسلامي اعطا مي‌شود.

مسابقات حفظ قرآن كريم ، دو زمانه برگزار شود
هيئت داوران مسابقات قرآن اوقاف خواستار شد؛

هيئت داوران سي و دومين دوره مسابقات سراسري قرآن كريم سازمان اوقاف و امور خيريه در بخش بزرگسالان ، 18 اسفندماه، با صدور بيانيه‌اي براي ايجاد جذابيت در آزمون حفاظ و كاهش زمان برگزاري و اعتلاء و جذابيت عمومي خواستار برگزاري دو زمانه مسابقات حفظ قرآن شدند.
متن بيانيه هيئت داوران سي و دومين دوره مسابقات سراسري قرآن كريم سازمان اوقاف و امور خيريه در مقطع بزرگسالان كه توسط "علي‌اكبر حنيفي" يكي از داوران اين مسابقات در مراسم اختتاميه قرائت شد، به شرح زير است.
بسم الله الرحمن الرحيم
حمد و سپاس مر خدايي است كه زبان‌‌ها از بيان اوصاف بي‌مثالش و عقل‌ها از درك كنه معرفتش عاجز و ناتوان است و جباران در برابر جمعيت و شكوهش افتاده و خوارند و چهره‌ها در مقابل خشيتش خاضع و خاشعند.
و درود و سلام بر محمد مصطفي و اهل بيت و خاندان پاك و مطهرش
و با اداء احترام به روح مطهر امام(ره) و همه شهيدان راه خدا و انقلاب اسلامي و با سلام به رهبر معظم انقلاب اسلامي بدين‌وسيله نتايج برگزاري مرحله سراسري سي و دومين دوره مسابقات از نظر داوري توسط هيئت داوران اين دوره به شرح صورت‌ها و برگه‌هاي پيوست به حضور شما عاليجنابان حاضر در اين اجتماع و به ستاد برگزاري مسابقات جهت اقدام لازمه تقديم مي‌شود.
هيئت داوران بر خود واجب مي‌داند از مردم باتقوي و عاشق قرآن لرستان كه محل مسابقات را همچون نگيني نوراني دربر گرفته و انصافاً در اين چند روزه با حضور چشمگير خود موجب رونق آن شدند و الحق حق ميزباني را بجا آورده ميهمانان قرآني را مورد تشويق بي‌سابقه خود قرار دادند، سپاسگذاري كند.
هيئت داوران از حجت‌الاسلام محمدي نماينده ولي فقيه و سرپرست سازمان اوقاف و امور خيريه و حجت‌الاسلام شرفخاني معاونت فرهنگي سازمان اوقاف و امور خيريه، جهت حمايت بي‌دريغ از اين حركت مواج تشكر مي‌كند.
هيئت داوران از استاندار لرستان و كليه مسئولان و مديران استان كه در برگزاري اين مسابقات تشريك مساعي داشتند، تشكر مي‌كند، هيئت داوران از كليه كساني كه در برگزاري مسابقات، ضبط و پخش برنامه از صدا و سيما، تصويربرداري، حراست، تبليغات اين اجتماع نوراني و قرآني گردهم آمدند، تشكر مي‌كند.
هيئت داوران از مديركل دفتر آموزش و مسابقات سازمان اوقاف كه در طول سال گذشته در برنامه‌ريزي و هدايت و كنترل كليه مراحل شهرستاني، استاني، منطقه‌اي و سراسري نقش‌آفرين بودند، سپاس‌گذاري مي‌كند.
در پايان با توجه به حضور مسئولان عالي مقام سازمان اوقاف و امور خيريه در اين مجلس اختتاميه، پيشنهاداتي به شرح زير تقديم مي‌دارد.
1- با توجه به تاثير و بازتاب وسيع نحوه تقديرات سازمان از متسابقين، كليه متسابقين راه يافته به مرحله فينال مسابقات مورد تقدير شايسته مادي و معنوي قرار گيرند.
2- با توجه به ارتقاء چشمگير سطح مسابقات در رشته‌هاي مختلف و انفجاري كه در اثر تحول بنيادي شركت كنندگان در حال وقوع است، به منظور هدايت و تشويق استعدادها هرچه سريعتر نسبت به طراحي و عملياتي كردن برنامه‌هاي راهبردي اقدام شود.
3- به هر يك از متسابقين كه بالاترين امتياز صوت، بالاترين امتياز لحن، بالاترين امتياز تجويد در مسابقه را كسب كرده‌اند، جايزه ويژه اهداء و تجليل شوند.
4- براي جذابيت در آزمون حفاظ و كاهش زمان برگزاري و اعتلاء و جذابيت عمومي با توجه به تجربه موفق قبلي در مسابقات بين‌المللي گذشته مسابقات حفظ قرآن كريم به صورت دو زمانه برگزار شود.
5- ايجاد امكان و سامانه لازم جهت مقايسه وضعيت و سطح كيفي موجود با دوره‌هاي گذشته در رشته‌هاي قرائت و حفظ ساير رشته‌ها به صورت علمي و آماري فراهم شود، در پايان ضمن آرزوي اقتدار براي نظام جمهوري اسلامي، حمد خداوند جبار به خاطر دستگيري رهبران گروه‌هاي الحادي "جندالشيطان" توفيق همگان را از خداوند مسئلت دارد.

تحزيب و تجزئه قرآن

-قسمت دوم-
2- سير تاريخي بعضي از اين تقسيمات
الف) تقسيم 7 تايي
اين تقسيم ظاهراً در زمان رسول اکرم صلي الله عليه و آله مرسوم بوده است.
سخاوي چنين نقل مي کند:
"قال ابوعبيد: حدثنا مروان بن معاوية عن عبدالله بن عبدالرحمن الطائفي قال: حدثني عثمان بن عبدالله بن اوس الثقفي عن جده: انه کان في الوفد الذين قدموا علي رسول الله - ص - من بني مالک، فانزلهم في قبة له في المسجد؛ قال: فکان يأتينا فتحدثّنا بعد العشاء و هو قائم حتي يراوح بين قدميه من طول القيام و کان اکثر ما يحدثنا شکايته قريشاً. قال: فاحتبس عنا ليلةً، فقلنا يا رسول الله لَبِثْت عنا الليلة اکثر مما کنت تلبث. قال: نعم طَرَأ عليَّ حزبي من القرآن فکرهت ان اخرج من المسجد حتي اَقضِيَهُ."(5)
"عثمان بن عبدالله از جدش نقل مي کند که او با گروهي از بني مالک که براي ديدن رسول خدا(ص) به مدينه آمده بودند، همراه بود. حضرت آنها را در قبه اي که در مسجد داشتند، منزل داده بودند. وي مي گويد: آن حضرت شب ها بعد از عشا نزد ما مي آمدند و ايستاده براي ما صحبت مي کردند و آن قدر اين سخنان طول مي کشيد که از خستگي اين پا و آن پا مي شدند و بيشترين سخنان آن حضرت، شکايت از قريش و کارهاي آنان بود. راوي در ادامه گفت: "يک شب حضرت دير آمدند. ما عرض کرديم: يا رسول الله! امشب بيش از شب هاي ديگر دير کرديد. فرمودند: بله حزب قرآنم را بايد مي خواندم. لذا نخواستم تا آن را نخوانده ام از مسجد خارج شوم."
سخاوي در ادامه مي گويد:
ابوعبيد، اين حديث را از طريق ديگري نقل کرده و در آخر آن اين مطالب را افزوده است:
"فقلنا لاصحاب رسول الله - ص - فکيف تحزّبون القرآن؟ فقالوا: نحزّبه ثلاث سور و خمس سور و سبع سور و تسع سور و احدي عشرة سورة و ثلاث عشرة سورة و حزب المفصل فيما بين قاف و اسفل."(6)
" به اصحاب رسول الله - ص- گفتيم: قرآن را چگونه تقسيم بندي مي کنيد؟ گفتند: سه سوره، پنج سوره، هفت سوره، نه سوره، يازده سوره، سيزده سوره و حزب مفصل که از سوره قاف تا آخر قرآن است."
اين تقسيم بندي با ترتيب فعلي سوره ها بدون احتساب سوره حمد، به اين شکل قابل تطبيق است:
حزب اول: بقره، آل عمران، نساء. (ثلاث سور)
حزب دوم: مائده، انعام، اعراف، انفال، برائت (خمس سور)
حزب سوم: يونس، هود، يوسف، رعد، ابراهيم، حجر، نحل، (سبع سور)
حزب چهارم: اسراء، کهف، مريم، طه، انبيا، حج، مؤمون، نور، فرقان (تسع سور)
حزب پنجم: شعرا، نمل، قصص، عنکبوت، روم، لقمان، سجده، احزاب، سبأ، فاطر، يس (احدي عشرة سورة)
حزب ششم: صافات، ص، زمر، غافر، فصلت، شوري، زخرف، دخان، جاثيه، احقاف، محمد(ص)، فتح، حجرات (ثلاث عشرة سورة)
حزب هفتم: ق تا آخر (حزب المفصل) که 65 سوره مي شود."
ناگفته نماند که حزب مفصل طبق روايتي در کتاب "شريف کافي"، 68 سوره است، مرحوم کليني چنين نقل مي کند:
"قال رسول الله - ص - اعطيت السور الطوال مکان التوراة و اعطيت المئين مکان الانجيل و اعطيت المثاني مکان الزبور و فضلت بالمفصل ثمان و ستون سورة و هو مهيمن علي سائر الکتب و التوراة لموسي و الانجيل لعيسي و الزبور لداود."(7)
"رسول اکرم - ص - فرمودند: "سور طوال" را به جاي تورات به من دادند، "سور مئين" را به جاي انجيل و "سور مثاني" را به جاي زبور و با "سور مفصل" (68 سوره) به سايرين برتري داده شدم و اين قرآن بر ساير کتب سيطره دارد و تورات کتاب موسي و انجيل کتاب عيسي و زبور کتاب داود است."
البته در تفسير عياشي 67 سوره ذکر شده است. (8)
مرحوم فيض کاشاني در مقدمه "تفسير صافي"، درباره اين الفاظ توضيحاتي داده اند که خلاصه ترجمه آن چنين است: اقوال و آرا در توضيح الفاظ اين حديث متفاوت است و بهترين و مناسب ترين آنها اين است که: سبع طوال عبارت است از 7 سوره بلند قرآن بعد از فاتحه؛ با اين فرض که انفال و برائت يکي باشند. مئين از بني اسرائيل تا هفت سوره بعد که حدوداً 100 آيه اي هستند. مفصل از سوره محمد - ص- تا آخر قرآن و مثاني بقيه سوره ها هستند که از طوال کوچک تر و از مئين بزرگ ترند. (9)
همان طور که ملاحظه مي شود در روايات شيعه نيز حزب مفصل ذکر شده است با اين تفاوت که حزب مفصل در روايت اهل سنت 65 سوره دارد (از ق تا آخر قرآن) و در روايت کافي 68 سوره (از محمد- ص - تا آخر قرآن) و در روايت عياشي 67 سوره (از فتح تا آخر قرآن).
به هر حال، طبق اين تحزيب و تجزئه - با فرض صحت روايت ابوعبيد - قرآن در زمان رسول اکرم - ص- به هفت حزب يا جزء تقسيم شده است و ابتداي هر حزب بدون احتساب سوره حمد با همان سوره اي است که بدان اشاره کرديم. جالب است بدانيم که اين تقسيم بندي، هنوز در قرآن هايي که در شبه قاره هند به چاپ مي رسند، تحت عنوان "منزل" (منزل اول... منزل سابع) ديده مي شود.
ابن تيميّة (728ق) نيز به روايت فوق استناد کرده و عبارات "ثلاث سور" "خمس سور"، "سبع سور" و .. را همان طور فهميده است که ما بدان اشاره کرديم. وي در ترجيح اين که قرآن بايد به هفت قسمت تقسيم شود، با استناد به حديث فوق مي گويد:
"فاذا قرأ القاري في اليوم الاول البقرة و آل عمران و النساء بکمالها و في اليوم الثاني الي آخر براءة و في اليوم الثالث الي آخر النحل کان ذلک افضل ..." (10)
"وقتي قاري در روز اول، بقره، آل عمران و نساء را کامل بخواند و در روز دوم تا آخر برائت و در روز سوم تا آخر نحل، بهتر است..."
پي‌نوشت:
5. سخاوي. جمال القراء و کمال الاقراء، ج 1، صص 313 و 314.
6. همان. در پاورقي جمال القراء مآخذ ديگري نيز براي اين حديث ذکر شده است که عبارتند از: سنن ابن ماجه، ج 1، ص 428. و نيز: مسند احمد بن حنبل، ج 4، ص 9. و همچنين سنن ابي داود، ج 2، ص 56.
7. کليني. اصول کافي، ج 2، ص 601 و نيز ر.ک: فيض کاشاني. تفسير صافي، ج 1، ص 17.
8. ر.ک:عياشي. تفسير. ذيل تفسير سوره بقره. ج 1، ص 43.
9. ر.ک: فيض. الصافي، ج 1، ص 18.
10. ر.ک: مرکز الثفاقة و المعارف القرآنية، علوم القرآن عند المفسرين ج ،1 صص 259 تا 301. به نقل از: ابن تيمية. التفسير، ج 1، صص 24 تا 31.
ادامه دارد...